الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)
176
تفسير تطبيقى (فارسى)
آيه بنا به قول آنان مورد نزول خاص ندارد مىتواند بر مصاديق متعدد تطبيق شود و از جمله اين مصاديق طبق برخى از احاديث خود اهل سنت ( كه در متن برخى از آنها نيز دلنگرانى رسول خدا را درباره ابلاغ ولايت امام على نشان مىدهد ) ابلاغ ولايت امام على بوده است ولى اگر بخواهيم هيچ نوع مصداقى براى آيه در نظر نگيريم با جايگاه آيه كه در اواخر بعثت نازل شده ، سازگار نيست چون خداوند چند سال پيش از اين آيه به پيامبرش فرمود : فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ * إِنَّا كَفَيْناكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ ؛ « 1 » « آنچه بر آن مأمورى آشكار ساز و از مشركان روى گردان ما تو را از [ شر ] استهزاكنندگان ، كفايت خواهيم كرد » و در طى سالهاى رسالت حضرت نيز ، هرگز كتمان پيام خدا مطرح نيست به ويژه در تمام مواردى كه به نوعى احساس سنگينى و دلنگرانى در آن مىشود مانند داستان زيد پسر خوانده رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم با همسرش زينب كه در آيه 37 سوره احزاب پيش از سوره مائده و آيه مورد بحث ، نازل شده و ابلاغ گرديده است دلنگرانى حضرت نيز ، از اين ماجرا به حدى بوده كه از عايشه و انس نقل شده كه گفتهاند : « اگر قرار بود پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم چيزى را از قرآن را كتمان كند ، اين آيه را كتمان مىكرد » « 2 » خداوند در پى همين ماجرا سنت خود را درباره انبيا و ابلاغ پيامهاى الهى گوشزد كرد و فرمود : ما كانَ عَلَى النَّبِيِّ مِنْ حَرَجٍ فِيما فَرَضَ اللَّهُ لَهُ سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ كانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَراً مَقْدُوراً * الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسالاتِ اللَّهِ وَ يَخْشَوْنَهُ وَ لا يَخْشَوْنَ أَحَداً إِلَّا اللَّهَ وَ كَفى بِاللَّهِ حَسِيباً ؛ « 3 » « بر پيامبر آنچه را كه خداوند براى او قرار داده باكى نيست [ اين ] سنت خدا درباره كسانى است كه پيش از وى بودهاند و كار خدا به اندازه ، مقدّر شده است * آنان كه پيامهاى خدا را مىرسانند و از خدا مىترسند و از احدى نمىترسند و خداوند براى حسابرسى كافى است » .
--> ( 1 ) . حجر ، 94 ، 95 ( 2 ) . ر . ك : اسماعيل ابن كثير ، تفسير القرآن العظيم ، ج 2 ، ص 77 وى به نقل از صحيحين اين حديث را نقل كرده است . ( 3 ) . احزاب ، 38 ، 39